Միջին Արեւելքի ներկայ ռազմաքաղաքական զարգացումները կը մտահոգեն ամբողջ աշխարհը, սակայն անոնց ազդեցութիւնը ամէնէն անմիջական կերպով կը զգացուի շրջանին մէջ գտնուող փոքր եւ խոցելի պետութիւններուն մէջ, ինչպէս Լիբանանը։ Տարածաշրջանը կը գտնուի բազմաշերտ հակամարտութեան մէջ, ուր միջազգային եւ շրջանային ուժերու շահերը կը բախին՝ ստեղծելով անորոշ եւ պայթիւնավտանգ իրավիճակ։
Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու եւ Իրանի միջեւ լարուածութիւնը տարիներէ ի վեր կը շարունակուի, սակայն վերջին զարգացումները զայն կը հասցնեն բացայայտ հակամարտութեան եզրին։ Սկզբնական շրջանին, ԱՄՆ քաղաքականութիւնը կը նպատակադրէր փոխել Իրանի վարչակարգը՝ տնտեսական եւ քաղաքական ճնշումներու միջոցաւ։ Սակայն այս ռազմավարութիւնը ամբողջովին չյաջողեցաւ եւ իրավիճակը աստիճանաբար վերածուեցաւ ուղղակի բախման վտանգի։
Ապա սկսաւ ռազմական հռետորաբանութիւնը եւ ուղղակի գործողութիւնները, որոնք շատերու կողմէ կը գնահատուին որպէս միջազգային իրաւունքի խախտում։ ՄԱԿ-ի կանոնադրութիւնը կը սահմանէ պետութիւններու ինքնիշխանութեան յարգանքը, սակայն մեծ պետութիւնները յաճախ կը գործեն իրենց ռազմավարական շահերէն առաջնորդուած։
Իրանը, իր հերթին, տարիներու ընթացքին ստեղծած է ազդեցութեան ցանց մը տարածաշրջանին մէջ՝ իր դաշնակից ուժերու միջոցով։ Այս «փոխանորդ ուժերը» կը հանդիսանան Իրանի քաղաքական եւ ռազմական ռազմավարութեան կարեւոր բաղադրիչը։ Այս վիճակին մէջ Լիբանանը կը դառնայ առանցքային հանգոյց, ուր տեղական ուժերը կը կապուին աւելի լայն տարածաշրջանային հաշիւներու։
Լիբանանը, արդէն իսկ տնտեսական եւ քաղաքական խոր ճգնաժամի մէջ գտնուելով, կը կրէ այս հակամարտութիւններուն ծանր հետեւանքները։ Երկիրը կը վերածուի արտաքին ուժերու ազդեցութեան դաշտի, իսկ բնակչութիւնը կը վճարէ հիմնական գինը՝ անվտանգութեան, տնտեսութեան եւ ապագայի անորոշութեան միջոցով։
Իսրայէլի գործողութիւնները Լիբանանի դէմ պատմական շարունակութիւն ունին։ Անոնք կը ներկայացուին որպէս անվտանգային միջոցառումներ, սակայն նաեւ կը կապուին աւելի լայն ռազմավարական շահերու, ներառեալ ջրային պաշարներու վերահսկողութիւնը, մասնաւորաբար Լիթանի գետի շրջանը, աշխարհագրական դիրքի կարեւորութիւնը, ինչպէս նաեւ ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի 1701 բանաձեւի ձախող գործադրութիւնը։
Միւս կողմէ, Հորմուզի նեղուցը կը մնայ համաշխարհային ռազմավարական առանցք մը, որուն նկատմամբ վերահսկողութիւնը ունի տնտեսական եւ քաղաքական մեծ նշանակութիւն։ Այս բոլոր գործօնները կը միախառնուին՝ ստեղծելով բազմաբեւեռ ճգնաժամ մը։
Վերջին զարգացումներուն լոյսին տակ, Իրանի եւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու միջեւ յայտարարուած կարճաժամկէտ հրադադարը ուժի մէջ մտած էր անցեալ շաբաթ՝ նպատակ ունենալով ճանապարհ հարթել դիւանագիտական բանակցութիւններուն համար։ Կիրակի օրը տեղի ունեցաւ առաջին հանդիպումը, սակայն կողմերը մնացին իրենց նախապայմաններուն վրայ եւ չցուցաբերեցին զիջումներու պատրաստակամութիւն, ինչ որ բանակցութիւնները առայժմ կը դարձնէ անյաջող եւ անորոշ։
Միւս կողմէ, Լիբանանը կը ձգտի ունենալու ուղղակի ներկայութիւն այս գործընթացին մէջ եւ չընդունիր, որ ներկայացուի այլ պետութիւններու, մասնաւորաբար Իրանի կողմէ։ Պետական ինքնիշխանութեան եւ իրաւասութեան սկզբունքէն բխելով՝ լիբանանեան իշխանութիւնները կը պնդեն, որ միայն իրենք կրնան ներկայացնել երկրին շահերը եւ բանակցիլ ըստ սեփական պայմաններուն, առանց արտաքին պարտադրանքներու։
Երեքշաբթի օրը տեղի ունեցած Լիբանան-Իսրայէլ բանակցային հանդիպումը, Միացեալ Նահանգներու միջնորդութեամբ, կը ներկայացնէ այս դիւանագիտական գործընթացի նոր փուլ մը։ Հանդիպումը թէեւ կարեւոր էր որպէս ուղիղ հաղորդակցութեան հարթակ, սակայն շօշափելի արդիւնքներ չտուաւ, քանի որ կողմերը մնացին իրենց հիմնական դիրքորոշումներուն վրայ։ Ամերիկեան միջնորդութիւնը յաջողեցաւ երկխօսութեան դուռը բաց պահել, բայց առայժմ չի կրնար իրական յառաջընթաց ապահովել։ Այս զարգացումը կը հաստատէ, որ առանց յստակ քաղաքական կամքի եւ փոխադարձ զիջումներու պատրաստակամութեան, նման բանակցութիւնները կը մնան սահմանափակ ազդեցութիւն ունեցող եւ աւելի շատ ժամանակ շահելու միջոց։
Սակայն Լիբանանի համար ամենակարեւոր հարցը կը մնայ ներքին կայունութիւնը եւ պետական ինքնիշխանութեան վերականգնումը։ Երկրին խաղաղութիւնը եւ ապագան չեն կրնար ապահովուիլ, եթէ որոշումներու կեդրոնը դուրս մնայ պետական հաստատութիւններէն։
Այս առումով, կենսական է, որ բոլոր անօրինական զինուած ուժերը, յատկապէս Հըզպալլան, իրենց ռազմական կարողութիւնները ամբողջութեամբ փոխանցեն լիբանանեան պետութեան եւ բանակին։ Պետութեան սահմանադրական կառոյցէն դուրս գործող զինուած ուժերու գոյութիւնը կը տկարացնէ պետական իշխանութիւնը եւ երկիրը կը ներքաշէ պատերազմներու մէջ, որոնք չեն բխիր լիբանանցի ժողովուրդի շահերէն։
Լիբանանը պէտք է դուրս գայ այն տրամաբանութենէն, ուր կը ծառայէ որպէս հարթակ այլ պետութիւններու կամ տարածաշրջանային ուժերու հակամարտութիւններուն համար։ Ներկայ պահը կը պահանջէ արթուն մտածողութիւն եւ ազգային առաջնահերթութիւններու վերարժեւորում։
Ժամանակն է, որ լիբանանեան քաղաքական որոշումները առաջնորդուին բացառապէս Լիբանանի եւ լիբանանցի ժողովուրդին շահերով։ Միայն այս կերպ կարելի է ապահովել երկարատեւ խաղաղութիւն, կայունութիւն եւ ինքնիշխանութիւն։
Եզրափակելով, Միջին Արեւելքը կը գտնուի ճակատագրական շրջափուլի մէջ, սակայն Լիբանանի փրկութիւնը առաջին հերթին կախուած է իր ներքին միասնականութենէն, պետական կառոյցներու ամրապնդումէն եւ ազգային շահերու վերադասաւորումէն։
Վանիկ Տագէսեան
Ազգ21 
Մեկնաբանէ