«Հայկական գաւառների քաղաքական եւ վարչական ղեկը վարելու համար»…Հայաստանի անկախութեան յայտարարութեան այս վերջին տողին էութիւնը ճիշտ հասկնալու համար պէտք է մօտէն ուսումնասիրել այդ օրերու տագնապալի եղելութիւններու պատմութիւնը։ 1918-ին, Անդրկովկասեան Հանրապետութեան մաս կազմող երեք ազգութիւնները՝ հայերը, վրացիները եւ թաթարները (այսօրուան ազերիները) դեռ շատ հեռու էին իրաւականօրէն սահմանագծուած ազգային հողատարածութիւններ ունենալէ։ Անդրկովկասեան Սէյմը ստեղծած էր յանձնախումբ մը այդ…

Այս յօդուածիս տուն տուող առիթը բարեկամի մը հետեւեալ տողերն են, որոնց ձայնակցելու համար է, որ կը գրեմ. «Ես միշտ մերժած եմ «Արեւմտեան Հայաստան, «Պատմական Հայաստան» եւ նման արտայայտութիւնները: Ինծի համար կայ ՄԷԿ Հայաստան: Յոռեգոյն պարագային, կը գործածեմ «Հայաստանի արեւմտեան հատուած», «Հայաստանի արեւելեան հատուած» ու նման արտայայտութիւններ, որով միշտ կը շեշտուի Հայաստանի մէկութիւնը»: Անձնական ել-նամակի մը…

Քանի մը ամիս առաջ, «Սփիւռքի Մեծ Բացական՝ Ղեկավարութիւն» (1) վերնագրով յօդուածի մը մէջ անդրադարձած էի, թէ ինչպէս Սփիւռքի «դասական» կազմակերպութիւնները խոր ճգնաժամի մէջ են, թէ  սփիւռքեան ղեկավարութեան քանակական եւ որակական նօսրացումը հիմնական ու գոյութենական խնդիր է, եւ կառոյցները չեն յարմարած 21-րդ դարու իրականութիւններուն։ Առանց արմատական ինքնաքննադատութեան, երիտասարդներու եւ կանանց ներգրաւման, բաց երկխօսութեան եւ ժամանակակից աշխատելակերպի…

Լիբանանեան արմատական շիա-իսլամական Հըզպոլլա կուսակցութիւնը, որ ունի զինեալ դիմադրութեան՝ աշխարհի չափանիշներով անհամեմատելի հսկայական փորձ մը ու կը հաշուէ տասնեակ հազարաւոր նահատակներ՝ «Երուսաղէմի ազատագրութեան ճամբուն վրայ», անցած քառասուն տարին, նաւարկելով հազարամեայ աւանդոյթին հակառակ, ի վերջոյ վարժեցուց Լիբանանի մէջ իր մէկ միլիոնանոց ժողովուրդը, որ դադրին շիականութեան ամենանուիրական հեղինակութիւններէն Հասանի եւ Հիւսէյնի նահատակութեան՝ Քարպալայի ճակատամարտին յիշատակը նշել ինքնավնասումի` դանակներով ու մետաղեայ շղթաներով սեփական մարմինը արիւնոտելու…

«Միայն պատեհապաշտները տեղ կը հասնին, եւնկարագիրը դժուար ժամանակներու առաքինութիւնն է» (ԶՕՐԱՎԱՐ ՇԱՐԼ ՏԸ ԿՈԼ) «Ֆեթիշ» թուականը անցաւ: Քաղաքական իմաստութիւն է հարց տալ, թէ տեսակարար (spécifique) տարբերութիւն ունի՞ն ցեղասպանութիւնը, հայրենահանումը եւ անհայրենիք մնալու դատապարտութիւնը: Դար մը զոհերու մասին խօսեցանք, զանոնք յիշեցինք, «սրբադասեցինք»: Մխիթարութեան հանդէսնե՞ր: Աւանդութիւն յարգելու ցուցադրութիւննե՞ր: Անոնք պարզապէս անզօրութեան խոստովանութիւն եղան: Զոհերը եւ հայրենահանուածները մնացին…

«Իմ սեփական պարտէզիս մէջ, այլեւս ատելութեան սերմերը չեմ ցաներ: Կեանքը դաժան դաս սորվեցուցած է ինծի (…) որ ատելութիւնը մեզ բոլորս աւելի՛ ապուշ կը դարձնէ»:Պարզ ու ողջմիտ մտածում մըն է Ուրուկուայի Հանրապետութեան նախկին նախագահ Խոսէ «Փեփէ» Մուխիքայի վերոյիշեալ նախադասութիւնները, որոնք արտասանած է 2020-ին, երբ պաշտօնապէս յայտարարեց, թէ կը հեռանայ քաղաքականութեան աշխարհէն։․․․Եւ ահաւասիկ հինգ տարի ետք, ճի՛շդ…

Խօսքը կը վերաբերի Հայաստան – Թուրքիա բանակցութիւներուն, որոնք երկար ժամանակէ ի վեր տեղի կ’ունենան այս երկու անհաւասարակշիռ երկիրներու միջեւ, մեր հայրենիքին եւ մեր թշնամիին միջեւ, յարաբերութիւնները բնականոն վիճակի վերածելու համար: Թուրքիա մեծ երկիր մըն է, հսկայ բանակի տէր, որուն քիթը մտած է Սուրիոյ մէջ նմանապէս Իրաքի, Լիպիոյ եւ այլուր. ան 85 միլիոն բնակչութեամբ ու ընդարձակ…

Ազատական գաղափարախօսութեան ընդունումը՝ ըլլա՛յ այդ Հայաստանի թէ Սփիւռքի մէջ, մեծ վտանգ կը ներկայացնէ հայ ժողովուրդին համար, որ մինչեւ այսօր կը շարունակէ պայքարիլ իր ազգային գոյատեւման եւ մշակութային պահպանման համար, ինչպէս նաեւ աշխարհաքաղաքական հարցերու դէմ: Նոր-ազատականութիւնը, որ հիմնուած է անհատական իրաւունքներու եւ ազատութեան վրայ, կրնայ գրաւիչ թուիլ, բայց իր էութեամբ կը հակասէ հայ ժողովուրդի գոյութեան համար…

Ուրացման «Փափուկ» Տարբերակը` Ներքին Քաղաքականութեան Օրակարգին «Մեր պաշտօնական դիրքորոշումը այն է, որ Հայոց ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչումը այսօր չի գտնուիր մեր արտաքին քաղաքականութեան առաջնահերթութիւններու շարքին», ըսաւ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան պաշտօնական հրաւէրով Հայաստան այցելած խումբ մը թուրք լրագրողներու: Այնպէս` ինչպէս ոչ շատ հեռու անցեալին իր արտաքին գործոց նախարարը ըսած էր ընդդիմադիր պատգամաւորի մը Ազգային ժողովի հարցուպատասխանի նիստի…

Ապրիլ 24-ը օրացոյցին վրայ յիշատակելի թուական մը չէ միայն… Տարիներու թաւալումին հետ վտանգաւոր երեւոյթ մը կը զարգանայ յատկապէս սփիւռքի մէջ: Երեւոյթը այսպէս կարելի է նկարագրել. ապրիլ 24-ը խորհրդանշական կարեւոր թուական մըն է. սփիւռքեան համայնքներու կազմակերպութիւնները, լաւագոյն պարագային` ապրիլէն 1-2 ամիս առաջ, կը հաւաքուին, միասնաբար եւ յաճախ անջատաբար ձեռնարկներ կը ծրագրեն, կը կազմակերպեն, կ՛իրականացնեն ու ապա…