Այսօր Կարսի ստորացուցիչ պայմանագրի տարեդարձն է։ Այսօր շատ է խօսւում հայ եւ ռուս ժողովուրդների դարաւոր բարեկամութեան, մշակութային, քաղաքական շփումների եւայլնի մասին: Իսկապէս, հայ եւ ռուս ժողովուրդների այդ բազմաշերտ շփումը դարերի խորքից է գալիս, բայց արդեօք այդ յարաբերութիւնները միշտ բարեկամական են եղել, կամ աւելի ճիշդ կը լինի ասել` երկկողմանի բարեկամական են եղել: Դեռ մ․թ․ա․ առաջին դարից…

Ինքնութեան մասին յաճախ կը խօսուի: Մշակոյթին մասին` նոյնպէս: Կ՛արժէ, սակայն, մտմտալ անոնց կապակցութեան ալ մասին, մանաւանդ` այս օրերուն, երբ այնքան կը խօսինք ու կը խօսինք թէ՛ ինքնութեան եւ թէ՛ մշակոյթի խաթարման ու կորուստին մասին: Խաթարմա՞ն, թէ՞… զարգացմա՜ն: Ինքնութիւն. ինչպէ՞ս սահմանել զայն, ինչպէ՞ս բանաձեւել, հասկնալ ու հասկցնել: Ինքնութիւնը առաջին հերթին առնչուած է անունիդ-մականունիդ ու անոնցմո՛վ կ՛արտայայտուի:…

Լեզուական փոքրամասնութիւններու մշտնջենական գոյութիւնը` մեծամասնութիւն կազմող տեղական ընկերութիւններու մէջ, որ օրէ օր աւելի կը շեշտուի համաշխարհային զանգուածային տեղափոխութիւններու եւ համաշխարհայնացումի տնտեսական եւ մշակութային լայնածաւալ տարածումով, զուգահեռ կ՛ընթանայ այդ փոքրամասնութիւններուն դիմագրաւած լեզուական եւ գաղափարախօսական մարտահրաւէրներուն հետ: Լեզուափոխութեան նիւթը մեծ մտահոգութիւն է շատերու համար, որոնք նաեւ յաճախ «սխալ» կամ «կտրուկ» կամ «խառն» հայերէն խօսողները կ՛այպանեն եւ այսպէս…

Աւարտակէտ չունեցող արդի թուային արհեստագիտութիւններու մեր դարուն մէջ, գերկենսական է մտածել՝ «Ի՞նչ են մեր մշակոյթի ժառանգութիւնը երաշխաւորող, պահպանող ու հաւաստիացնող հիմնական ցուցաձողերը», «Ի՞նչ գործնական որոշումներ պէտք է առնուին անմիջապէս», «Ի՞նչ միջոցներով պիտի լուծուին ելքերու ընտրանքները եւ տարբաղադրումը», մանաւանդ հայ ազգի մտաւոր, ստեղծագործող ժառանգութեան ԳՈՅԱՏԵՒՈՒԹԻՒՆԸ  իմաստաւորելու եւ ամրագրելու համար։ «Ի՞նչպիսի արժէքներու առաջնահերթութեամբ պարտաւոր ենք ծրագրել ու գործադրել»…

Քսաներորդ դարը ծնեց ականաւոր առաջնորդներ՝ Չըրչիլ, տը Կոլ, Ռուզվելթ, Կանտի, Մանտելա. գործիչներ, որոնց խօսքերն ու գործողութիւնները ձեւաւորեցին ոչ միայն իրենց ազգերը, այլեւ աշխարհը։ Մեծ եղաւ անոնց ազդեցութիւնը համաշխարհային պատերազմներու, ապագաղութացման, գաղափարախօսական հակամարտութիւններու եւ Պաղ պատերազմի պատճառով. աշխարհը պէտք ունէր զօրեղ անհատականութիւններու։ 21-րդ դարու համաշխարհային քաղաքականութիւնը, սակայն, նուազ կը սեւեռուի բացառիկ ձգողականութեան տէր դէմքերու վրայ, առաւելաբար…

Հայ գրականութիւնը կը շարունակէ նահանջել հայ կեանքին մէջ։ Հայ գրողներու տեղը եւ դերը աստիճանաբար կը նուազին հայկական մշակութային կեանքին մէջ․ գրական շրջանակէն եկող անձեր աւելի քիչ կը ներառուին ազգային, հասարակական եւ քաղաքական միջավայրին մէջ։ Այլեւս չունինք այնպիսի դէմքեր, որոնցմով ամբողջ հայութիւնը պիտի հպարտանար կամ որոնք միջազգային բեմի վրայ ճանչցուած ու ընդունուած պիտի ըլլային։ Ի հարկէ,…

ChatGPT-ի եւ նման ծրագիրներու (logiciel) զարգացման առիթով, արհեստական բանականութիւնը (ԱԲ) կը գտնուի հանրային ուշադրութեան եւ մտահոգութեան կեդրոնը, թէ՜ մասնագիտական եւ թէ՜ անձնական միջավայրերու մէջ: Անձնական կեանքին մէջ, մարդիկ ԱԲ-ը կը գործածեն արձակուրդ ծրագրելու կամ պարզապէս փնտռտուքներ կատարելու համար, ինչպէս որ GOOGLE-ով կ’ընէին: Մասնագիտական միջավայրի մէջ, ԱԲ-ը կ’օգնէ տուեալներ վերլուծելու, պարզ կամ բարդ գործեր կատարելու, կամ…

Ինչպէս բոլոր հանրութիւններու պարագային, Ռիչմընտի հայկական փոքրաթիւ գաղութն ալ բաժնուած է իրարմէ տարբեր տեսլականներով եւ գաղափարներով գործող խմբաւորումներու ու ենթակառոյցներու, որոնք կառչած կը մնան իրենց համոզումներուն ու տեսլականներուն, ազգային կեանքի զանազան բնագաւառներուն ու խաչմերուկներուն, շարունակելով իրենց գոյութեան պայքարը եւ գործելակերպը։ Գաղութին հին հայերը մեծ մասամբ բոլորուած են ազգային միակ կառոյցին՝ Հայ եկեղեցւոյ շուրջ եւ անտագնապ՝…

1920 թուականի Օգոստոսի 10-ը հայ ժողովրդի նորագոյն պատմութեան մէջ դաջուել է որպէս յաղթանակի եւ ողբերգութեան, իրաւական յաղթանակի եւ դառը հիասթափութեան միաձուլուած խորհրդանիշ։ Այդ օրը Փարիզի Սեւր արուարձանի յախճապակու հանրայայտ գործարանի ցուցասրահում ստորագրուեց մի պայմանագիր, որը պէտք է վերջակէտ դնէր Առաջին համաշխարհային պատերազմին Մերձաւոր Արեւելքում եւ իրաւականօրէն ձեւակերպէր Օսմանեան կայսրութեան տրոհումը։ Հայերի համար, սակայն, դա աւելին…

Միջազգային հարթակներում ինտեքսաւորուած “Universidad y Sociedad” գիտական ամսագրում վերջին տարիներին հրապարակուել են «գիտական» մի շարք յօդուածներ, որոնք ունեն քաղաքական կողմնակալ մօտեցումներ, ընդգծուած հակահայկական ու հակագիտական ուղղուածութիւն, պարունակում են բացայայտ կեղծիք, թշնամական վերաբերմունք Հայաստանի Հանրապետութեան ու հայերի նկատմամբ։ Հրապարակուած յօդուածներում, մասնաւորապէս՝ Այս նամակով «Գեղարդ» գիտավերլուծական հիմնադրամը հրաւիրում է «Universidad y Sociedad» ամսագրի խմբագրական խորհրդի ուշադրութիւնը «գիտական» ներկայացող հանդէսի…