Աւարտակէտ չունեցող արդի թուային արհեստագիտութիւններու մեր դարուն մէջ, գերկենսական է մտածել՝ «Ի՞նչ են մեր մշակոյթի ժառանգութիւնը երաշխաւորող, պահպանող ու հաւաստիացնող հիմնական ցուցաձողերը», «Ի՞նչ գործնական որոշումներ պէտք է առնուին անմիջապէս», «Ի՞նչ միջոցներով պիտի լուծուին ելքերու ընտրանքները եւ տարբաղադրումը», մանաւանդ հայ ազգի մտաւոր, ստեղծագործող ժառանգութեան ԳՈՅԱՏԵՒՈՒԹԻՒՆԸ  իմաստաւորելու եւ ամրագրելու համար։ «Ի՞նչպիսի արժէքներու առաջնահերթութեամբ պարտաւոր ենք ծրագրել ու գործադրել»…

Քսաներորդ դարը ծնեց ականաւոր առաջնորդներ՝ Չըրչիլ, տը Կոլ, Ռուզվելթ, Կանտի, Մանտելա. գործիչներ, որոնց խօսքերն ու գործողութիւնները ձեւաւորեցին ոչ միայն իրենց ազգերը, այլեւ աշխարհը։ Մեծ եղաւ անոնց ազդեցութիւնը համաշխարհային պատերազմներու, ապագաղութացման, գաղափարախօսական հակամարտութիւններու եւ Պաղ պատերազմի պատճառով. աշխարհը պէտք ունէր զօրեղ անհատականութիւններու։ 21-րդ դարու համաշխարհային քաղաքականութիւնը, սակայն, նուազ կը սեւեռուի բացառիկ ձգողականութեան տէր դէմքերու վրայ, առաւելաբար…

Հայ գրականութիւնը կը շարունակէ նահանջել հայ կեանքին մէջ։ Հայ գրողներու տեղը եւ դերը աստիճանաբար կը նուազին հայկական մշակութային կեանքին մէջ․ գրական շրջանակէն եկող անձեր աւելի քիչ կը ներառուին ազգային, հասարակական եւ քաղաքական միջավայրին մէջ։ Այլեւս չունինք այնպիսի դէմքեր, որոնցմով ամբողջ հայութիւնը պիտի հպարտանար կամ որոնք միջազգային բեմի վրայ ճանչցուած ու ընդունուած պիտի ըլլային։ Ի հարկէ,…

ChatGPT-ի եւ նման ծրագիրներու (logiciel) զարգացման առիթով, արհեստական բանականութիւնը (ԱԲ) կը գտնուի հանրային ուշադրութեան եւ մտահոգութեան կեդրոնը, թէ՜ մասնագիտական եւ թէ՜ անձնական միջավայրերու մէջ: Անձնական կեանքին մէջ, մարդիկ ԱԲ-ը կը գործածեն արձակուրդ ծրագրելու կամ պարզապէս փնտռտուքներ կատարելու համար, ինչպէս որ GOOGLE-ով կ’ընէին: Մասնագիտական միջավայրի մէջ, ԱԲ-ը կ’օգնէ տուեալներ վերլուծելու, պարզ կամ բարդ գործեր կատարելու, կամ…

Ինչպէս բոլոր հանրութիւններու պարագային, Ռիչմընտի հայկական փոքրաթիւ գաղութն ալ բաժնուած է իրարմէ տարբեր տեսլականներով եւ գաղափարներով գործող խմբաւորումներու ու ենթակառոյցներու, որոնք կառչած կը մնան իրենց համոզումներուն ու տեսլականներուն, ազգային կեանքի զանազան բնագաւառներուն ու խաչմերուկներուն, շարունակելով իրենց գոյութեան պայքարը եւ գործելակերպը։ Գաղութին հին հայերը մեծ մասամբ բոլորուած են ազգային միակ կառոյցին՝ Հայ եկեղեցւոյ շուրջ եւ անտագնապ՝…

1920 թուականի Օգոստոսի 10-ը հայ ժողովրդի նորագոյն պատմութեան մէջ դաջուել է որպէս յաղթանակի եւ ողբերգութեան, իրաւական յաղթանակի եւ դառը հիասթափութեան միաձուլուած խորհրդանիշ։ Այդ օրը Փարիզի Սեւր արուարձանի յախճապակու հանրայայտ գործարանի ցուցասրահում ստորագրուեց մի պայմանագիր, որը պէտք է վերջակէտ դնէր Առաջին համաշխարհային պատերազմին Մերձաւոր Արեւելքում եւ իրաւականօրէն ձեւակերպէր Օսմանեան կայսրութեան տրոհումը։ Հայերի համար, սակայն, դա աւելին…

Միջազգային հարթակներում ինտեքսաւորուած “Universidad y Sociedad” գիտական ամսագրում վերջին տարիներին հրապարակուել են «գիտական» մի շարք յօդուածներ, որոնք ունեն քաղաքական կողմնակալ մօտեցումներ, ընդգծուած հակահայկական ու հակագիտական ուղղուածութիւն, պարունակում են բացայայտ կեղծիք, թշնամական վերաբերմունք Հայաստանի Հանրապետութեան ու հայերի նկատմամբ։ Հրապարակուած յօդուածներում, մասնաւորապէս՝ Այս նամակով «Գեղարդ» գիտավերլուծական հիմնադրամը հրաւիրում է «Universidad y Sociedad» ամսագրի խմբագրական խորհրդի ուշադրութիւնը «գիտական» ներկայացող հանդէսի…

Հայը իր հոգեբարոյական դարպասի պահակը չէ: Իր արմատներուն դէմ նախայարձակումներ գործել իմաստութիւն եւ գործնականութիւն կը համարէ, իր լեզուն կը զեղծէ, անհատաբար եւ հաւաքաբար, այս կամ այն յաջողութեան հասնելու կրպակային պատշաճեցումներով, լաւ ապրելու համար հայրենիք կը լքէ:Դար մը առաջ, մարդորսական նկատումներով, թրքախօս հայերը քրիստոնեայ դարձնելու համար, հայերէն աղօթք, շարական եւ Ս. Գիրք  թրքերէնի կը թագմանուէին հայատառ…

Մեր թաղը ցերեկով շատ կենսունակ էր: Պուրճ Համուտի սիրտը գրաւող այս հայահոծ թաղը մնայուն եռուզեռի մէջ էր ցերեկը. ինքնաշարժերու աղմուկ, դպրոցի զանգ, փերեզակներու բարձրաձայն կանչ, բանջարեղէն վաճառող խանութպաններու հրաւէր ու յատկապէս հեծանիւով հաց վաճառողի զանգակն ու անոր թարմ հացին բուրմունքը: Դեռ կային եռուզեռի համեմունքներէն՝ պատշգամներէն տանտիկիններու անվերջ պատմութիւնները. մինչ մէկը լուացքը կը հաւաքէր, միւսը իր…

Գիտենք, որ լեզու մը ողջ է, եւ կը մնայ, եթէ զայն խօսողներ ըլլան, կամ՝ կան: Սակայն կրկնութեան գնով օրինակ վերցնելով, կրնանք հաստատել, թէ լատիներէն գիտցողներ շատ կան, սակայն լատիներէնը մեռած լեզու է: Խօսող չունի: Իսկ ասոր հակառակը, հրեաները վերստեղծեցին իրենց մեռեալ լեզուն, այն լեզուն՝ որ նոյնիսկ չէին գիտեր թէ ինչպէ՞ս կ’արտասանուի: Ահա թէ ինչո՞ւ լեզու մը գիտնալը բաւարար չէ…: Անոր համար միշտ կը շեշտենք, թէ լեզու մը որ չի գրուիր կամ չի խօսուիր տան, դպրոցին կամ շուկային մէջ, այլ խօսքով՝ ամէնօրեայ հաղորդակցութեան միջոց մը չէ, կ՛աղքատանայ, կը սնանկանայ, իր կարողականութիւնը կը կորսնցնէ եւ պատմութեան հոսանքին մէջ ալ կամաց կամաց կ՛ընկղմի, իր հետ տանելով նաեւ իր ազգը: Լեզուն կենդանի բջիջ է, յիշեցուցած ենք միշտ, եթէ չսորվինք, չգործածենք չզարգացնենք կը մեռնի: Բայց, անկեղծօրէն մատնանշելով, ըսենք որ սփիւռքներու լայնքին եւ երկայնքին, ազգովին մեր լեզուին նահանջի ներկայութիւնը կ՛ապրինք ամէն օր եւ ամէն վայրկեան: Միւս կողմէ սակայն, եւ բարեբախտաբար մեր շուրջը ունինք…