(ԾՆՆԴԵԱՆ 150-ԱՄԵԱԿԻՆ ԱՌԻԹՈՎ) Ներածական Հայ ժողովուրդի պատմութեան մէջ կան այնպիսի անհատներ, որոնց անունները կը դառնան տիեզերական՝ ոչ թէ լոկ իրենց գործերու առատութեան համար, այլ մեր դարաւոր ինքնութեան շունչը մարմնաւորած ըլլալնուն համար։ Այդ սքանչելի մեծերուն շարքին է Հրաչեայ Աճառեանը. մարդ, որուն կեանքը բառ դարձաւ, իսկ բառը՝ գիրք, շունչ, ազգ եւ յաւերժութիւն։ 2026-ը կը զուգադիպի անոր ծննդեան…

          Դարավերջին ախտ է եթերի լատինատառ հայերէնը, որ երբեմն կը գրուի, նաեւ խօսափողէն, որպէս ճառ ընթերցուելու համար: Մի՛ հարցնէք ի՞նչ ընելու, ո՞ր սնափառութեան եւ ո՞ր ազգային համարուած պատեհապաշտութեան տուրք տալու համար այդ կ’ըլլայ: Մեսրոպեան տառերով գրուող հայերէնն ալ յաճախ փարսախներով հեռու է հայերէնի քերականութեան, ուղղագրութեան եւ հոլովական կանոններէն, նաեւ երբ հայերէն համարուած էջեր  կը տպագրուին,…

ՆԵՐԱԾԱԿԱՆ Թէեւ դպրոցը, եկեղեցին, մամուլն ու մշակութային միութիւնները կենսական դեր ունին վտանգուած լեզուներու պահպանման մէջ, սակայն ընկերալեզուաբանական իրականութիւնը կը հաստատէ անվիճելի ճշմարտութիւն մը` լեզուի գոյութեան գլխաւոր երաշխաւորը տունն է: Լեզուի մը մահուան, պահպանման կամ վերակենդանացման ճակատագիրը կը վճռուի ընտանեկան յարկին տակ: Ուստի, եթէ կը փնտռենք արեւմտահայերէնի` վտանգուած լեզուի մը, փրկութեան բանալին, զայն պէտք է փնտռել…

«Ատրպէճանցիները վիկինգների, էտրուսկների, տրոյացիների եւ այլոց նախնիներն են…»․ նման «եզրայանգման» են եկել ատրպէճանցի գիտնականները։ Յաջորդիւ՝ վերջիններս, ըստ երեւոյթին, ատրպէճանական կը յայտարարեն նաեւ սառը օդը։ Առաջին հայեացքից կարող է թուալ, թէ ասուածը սատիրայի կամ գիտական ֆանթասթիքայի ժանրից է, սակայն, դժբախտաբար, բոլորովին էլ այդպէս չէ։ Խնդիրն այն է, որ «իսկապէս» ատրպէճանական պատմագիտութիւնը «նոր բարձունքներ է նուաճում»։ Պարզuում…

Ահաւասիկ տեսարան մը, որ տեղի կ՛ունենայ ու կը կրկնուի հայ ընտանիքներու մէջ աշխարհի ամբողջ տարածքին. ծնողք կամ մեծ հայր ու մայրեր կը խօսին իրենց զաւկին կամ թոռան հետ մայրենի լեզուով՝ հայերէն, զաւակները կամ թոռները կատարեալ կը հասկնան իւրաքանչիւր բառ, ապա, կը պատասխանեն՝ անջանադիր վստահութեամբ, անգլերէնով կամ այլ «մեծամասնական» լեզուով մը, ինչպէս են ֆրանսերէնը, արաբերէնը, սպաներէնը կամ ռուսերէնը՝ համապատասխան երկիրներուն կամ միջավայրերուն մէջ։ Այս…

Այսօր ես իմ Կաղանդ Պապուկս ստեղծեցի: Տեսքով շատ դիւրեկան ու բարի է, բայց անոր կը պակսի կենարար շունչը, որպէսզի խօսի, շարժի, քալէ եւ իր խաղերով զուարթացնէ սիրտերը: -Որքա՜ն գրաւիչ ես սիրելի, Կաղանդ Պապո՛ւկս, երանի՜ իսկական ըլլայիր ու հետս հաղորդակցէիր եւ ես քեզի պատմէի այս տարուայ ընթացքին կեանքիս անցուդարձերը: Ոմանք շատ պարզ էին ու ընթացիկ, իսկ…

Համաշխարհային տնտեսական համաժողովին (World Economic Forum) (22 Մայիս 2025) հրապարակած եւ 3 Յունիսին վերաթարմացուած մէկ յօդուածին մէջ, Education 4.0 ծրագրի ղեկավար Թանիա Միլպըրկ կ’ընդգծէ, որ արհեստական բանականութեան (ԱԲ) գրագիտութիւնը այլեւս մասնագիտական երկրորդական հմտութիւն մը չէ, այլ՝ կրթական առաջնահերթութիւններէն մէկը։ «Ինչո՞ւ ԱԲ գրագիտութիւնը այլեւս հիմնական պահանջ մըն է կրթութեան մէջ» խորագրեալ յօդուածը ուղղակի արձագանգ մըն է…

Ամպային մթերման ու արհեստական բանականութեան ոլորտի ամերիկեան Firebird ընկերութիւնը անցեալ շաբաթ յայտարարեց, որ Հայաստանի մէջ նախնական 500 միլիոն տոլարի ներդրում պիտի կատարէ՝ համագործակցութեամբ Dell եւ NVIDIA ընկերութիւններուն հետ։ Այս վերջինները բարձր արհեստագիտութեան հսկաներ են. առաջինը որպէս համակարգիչներ արտադրող, իսկ երկրորդը որպէս արհեստական բանականութեան առաջատար ընկերութիւն։ NVIDIA-ն այժմ կը դասուի աշխարհի ամէնէն մեծ ընկերութիւնը, որուն արժէքը…

Տարիներէ ի վեր քալած ճամբուս վրան էի, երբ յանկարծ դէմս կանգ առաւ անծանօթ երիտասարդ մը, որ ծանօթի մը պէս, այնքան համարձակ երեսս ի վեր նայելով՝  – Դո՛ւն քանի՞ տարեկան ես, հարցուց: Լսածիս ու տեսածիս դիմաց անակնկալի եկած պահ մը շուարեցայ, բայց անմիջապէս՝  – Մազերուս ճերմակ գոյնը քեզի համար ցուցանիշ մը չէ արդեօ՞ք, ժպտալով պատասխանեցի:  –…

Ովքեր են նրանք ծագումով. գուցէ`հայե՞ր։ Միայն 1920-ական թուականներին պասքերի հայկական ծագման թեմային անդրադարձավ ազգութեամբ պասք, ակադեմիկոս Պեռնարտօ Էսթորնէս Լասան, ով Վիեննայում ֆրանսերէն լեզուով լոյս ընծայեց պասք ժողովրդի մասին իր սենսացիոն աշխատութիւնը: Պասքերը Արեւմտեան Եւրոպայի հնագոյն ժողովուրդն են: Նրանց գոյութիւնը տարածաշրջանում աւելի քան երեք հազար տարուայ պատմութիւն ունի: Պասքերի թուաքանակը աշխարհում հասնում է մէկ միլիոնի եւ…