21-րդ դարուն «ո՞վ է հայը» հարցադրումը դուրս կու գայ ազգային ինքնութեան սովորական սահմաններէն ու կը վերածուի գոյաբանական, արժեհամակարգային, հոգեբանական եւ քաղաքակրթական ճգնաժամի ցուցիչի: Պատմութիւնը, աշխարհաքաղաքականութիւնը, տեղաշարժը, արհեստագիտութիւնը, դարաշրջանի թելադրանքները, սպառնալիքներն ու խաբկանքները՝ ձեւաւորած են իւրատեսակ հայ իրականութիւն մը, որ միաժամանակ կը կրէ թէ՛ հազարամեայ ժառանգութիւն, թէ՛ ներկայի գոյատեւման անորոշութիւն: Ինքնութեան…

Համայն աշխարհը կ’ապրի աշխարհաքաղաքական թոհուբոհի օրեր: Կարծես հին աշխարհը կը քանդուի եւ նորի ստեղծման ճանապարհին ենք: Եթէ մեր հայեացքը սեւեռենք մեր տարածաշրջանին, աշխարհի վերաբաժանման կամ վերաձեւման ծրագիրը սկսաւ դեռեւս արաբական գարուններէն, շարունակուեցաւ Իրաքով, Լիպիայով, վերջերս՝ Սուրիայով եւ այսպէս շարունակ: Աշխարհի գերհզօր ոյժերը մրցավազքի մէջ են տիրանալու «փոքր» երկիրներու հումքային պաշարներուն՝…

IX դարի հայկական քրիստոնէական վանքը Տաթեւի միակ տեսարժան վայրը չէ, որը զբօսաշրջիկներին Սիւնիքի այս փոքրիկ գիւղն է բերում։ Վանքից մի քանի հարիւր մեթր հեռաւորութեան վրայ «ՏաԹեւեր» են՝  աշխարհի ամէնաերկար յետադարձելի ճօպանուղին։ Գործունէութեան առաջին տասնամեակում «ՏաԹեւեր»-ը աւելի քան մէկ միլիոն այցելու են տեղափոխել։ Չնայած զբօսաշրջութեան ոլորտի դանդաղ վերականգնմանը քորոնավիրուսի համաճարակից եւ…

Աւելի քան 25 տարի առաջ Վահէ Օշական սոյն վերնագրով յօդուած մը կը ստորագրէր, սկսելով հետեւեալ տողերով. «Կտրատումի, երկփեղկումի չարագուշակ հովեր կը փչեն մեր ազգին վրայէն։ Խորհրդաւոր ախտ մը կը կոտորակէ մեր ուժերը եւ կը սպառնայ ջլատել Սփիւռքն ու Հայաստանը»։ Յօդուածը կը շարունակուէր օրուան իրավիճակի վերլուծումով ու կ՚աւարտէր կարգ մը բացասական…

Ո՞ւր հասած ենք ազգովին, ազգային թէ ազգայնական խնդիրները չլուծած, Հայաստան-սփիւռք ուղենշային խնդրայարուցումին անգիտակ` միջազգային գետնին վրայ կը սայթաքինք, քաղաքական պճնաւորում ստացած խմբակ մը Եւրոմիութեան դռներուն բացուիլը կը փափաքի` մոռնալով, որ աշխարհատարած սփիւռք մը կայ ու… Եւրոպա «կը գտնուի»: Արդեօք հանրաքուէով Եւրոպայի դռները պիտի բացուի՞ն, թէ՞ հասարակութեանը զուարճացնել կը փորձեն` լռելեայն…

Այսօր պատմութիւնը կը յիշեցնէ, երբ Սփիւռքահայ կեանքէն ներս տասնամեակներ շարունակ հայութեան շարքերը պառակտող ու մաշեցնող հարց էր Էջմիածնական եւ Անթիլիասական թեմերու անմիաբանութիւնը: Հպանցիկ ակնարկ մը նետելով յիշենք, 20-դ դարու թրքական աննախադէպ սպանդի հետեւանքով Սուրիոյ եւ Լիբանանի մէջ հաստատուսծ Արեւմտահայութեան փրկուած բեկորներ, Անթիլիասի մէջ վերականգնեցին Կիլիկիոյ կամ Սիսի կաթողիկոսութիւնը: Այդ տարիներուն…

Ի՞նչ  կը մնայ ժողովուրդէն, երբ կ՛այլափոխեն անոր պատմութիւնը: Այսօր  մենք կը  գտնուինք  աշխարհաքաղաքական վտանգաւոր խաչմերուկի մը առջեւ:  Շուռ տուած  են  մեր ազգային արժէքները եւ աւանդութիւնները: Նոր  հնչեղութեամբ  կը հալածեն  մեր  գոյութիւնը: Թուրք-ազերիական առանցքը «Խաղաղութեան   ճանապարհ»  պիտակին տակ մահաքունի կ՛ենթարկէ  ստուերներու տակ  խարխափող Հայաստանը:  Գրաւոր եւ անգիր պայմաններով  աստիճանաբար կը  սեղմեն…

Մեր թաղը ցերեկով շատ կենսունակ էր: Պուրճ Համուտի սիրտը գրաւող այս հայահոծ թաղը մնայուն եռուզեռի մէջ էր ցերեկը. ինքնաշարժերու աղմուկ, դպրոցի զանգ, փերեզակներու բարձրաձայն կանչ, բանջարեղէն վաճառող խանութպաններու հրաւէր ու յատկապէս հեծանիւով հաց վաճառողի զանգակն ու անոր թարմ հացին բուրմունքը: Դեռ կային եռուզեռի համեմունքներէն՝ պատշգամներէն տանտիկիններու անվերջ պատմութիւնները. մինչ մէկը…

Ազգովին կանգնած այսօր­ուան աշխարհաքաղաքա­կան պայթիւնավտանգ մար­տահրաւէրներուն առջեւ, երբ Հայաստան բոլոր կող­մերէն կը գտնուի տարատե­սակ սպառնալիքներու տակ՝ քաղաքական, տնտեսական եւ ընդհանրապէս սահմա­նային անվտանգութեան ա­ռումով, ատենէ մը ի վեր կը պարզուի աւելի խոր, գուցէ նոյնիսկ աւելի կործանարար վտանգ մը՝ հայ ժողովուր­դին անմիաբանութիւնը։ Ան կը դրսեւորուի ոչ միայն Հայաստանի ներքաղաքական ու ընկերային-հասարակական կեանքին…

Գիտենք, որ լեզու մը ողջ է, եւ կը մնայ, եթէ զայն խօսողներ ըլլան, կամ՝ կան: Սակայն կրկնութեան գնով օրինակ վերցնելով, կրնանք հաստատել, թէ լատիներէն գիտցողներ շատ կան, սակայն լատիներէնը մեռած լեզու է: Խօսող չունի: Իսկ ասոր հակառակը, հրեաները վերստեղծեցին իրենց մեռեալ լեզուն, այն լեզուն՝ որ նոյնիսկ չէին գիտեր թէ ինչպէ՞ս…