1918-ի մայիսեան հերոսամարտերուն մասին մենք շատ խօսած ենք, եւ ամէն անգամ նոր բան մը կը նկատենք կամ կը մոռնանք: Մինչդեռ այդ օրերուն կապուած որեւէ մանրուք պէտք է յիշել, ուսումնասիրել ու ներկայացնել, որովհետեւ այն, ինչ որ տեղի ունեցաւ այդ օրերուն, ոչ թէ պարզապէս պետականութեան վերականգնում էր, այլեւ ունէր համաշխարհային նշանակութիւն, բայց…

Ճշմարտութիւնն այն է, որ Սարդարապատի եւ Ապարանի ճակատամարտերում հայոց բանակի յաղթանակի գլխաւոր յենարանը եղել է Արագած լեռը եւ այս երկու ճակատամարտերը մեծ հաշուով մէկը միւսի թիկունքն էին եւ հայկական ուժերի միջեւ կապը խաթարել հնարաւոր չէր։ Հետեւաբար Սարդարապատից Ապարան եւ հակառակ ուղղութեամբ փոխօգնութիւնը գործել է անխափան։ Արագածը Սարդարապատի աջ թեւն էր…

Թուրքական (կամ աւելի լայն իմաստով՝ Օսմանեան եւ աւելի ուշ՝ Թուրքական Հանրապետութեան) ազդեցութեան ընդլայնումը Անդրկովկասի վրայ, որը ներառում է ժամանակակից Հայաստանը, Վրաստանը եւ Ատրպէյճանը, բարդ պատմական գործընթաց է, որը տեղի է ունեցել մի քանի դարերի ընթացքում եւ ձեւաւորուել է կայսերական մրցակցութեան, էթնիկ քաղաքականութեան եւ ժամանակակից պետականաշինութեան միջոցով։ 1. Օսմանեան շրջան (16-19-րդ…

Վատիկանի քահանայապետը Քրիստոսի ներկայացուցիչն է երկրագունդի վրայ: Այդպէս հռչակած են իրենք զիրենք ու աշխարհով մէկ ընդունած: Կար ժամանակ երբ երկինքի մէջ հողաշերտ կը ծախէին ու կտոր մը վկայագրի փոխարէն կը ստանային հսկայական գումարներ: Պատմութիւնը կը շարունակէ կրկնել ինքզինք: Բոլորս լաւ կը յիշենք, հազարաւոր հայորդիներու նահատակութեան պատճառ եղող Արցախի քառասունչորսօրեայ պատերազմին,…

«Հայկական Ուղղութիւն» (Հայկական Արեւելում կամ Հայկական Օրիանդացիա) հասկացողութիւնը պարզապէս յղացք չէ, այլ՝ կենդանի եւ զարգացող յանձնառութիւն է որ կը ներկայացնէ այն առանձնայատուկ մշակութային, պատմական եւ ազգային արժէքներու գումարը, որոնք կը սահմանեն հայ ժողովուրդի ինքնութիւնը: Այս ուղղութիւնը կը կազմաւորէ մեր ինքնութիւնը, կը կառուցէ մեր տեսաշխարհը եւ կ’առաջնորդէ մեզ, երբ կը նաւարկենք…

Հայ արքաներէն քիչերու ճակատագիրը այնքան հետաքրքրական եղած է, որքան Հայկական Կիլիկիոյ վերջին թագաւոր Լեւոն Լուսինեանինը։ Անոր կեանքի ընթացքին եղած են վերելքներ ու վայրէջքներ, անակնկալներ ու անսպասելի իրադարձութիւններ, որոնցմէ ամէնամե¬ծը Կաստիլայի թագաւոր Խուան Ա.ի ընծան էր։ Այս մասին «Սփութնիք» կայքէջին մէջ կը գրէ Լիլիթ Յարութիւնեան։ Պատմական փաստերը կ՚ապացուցեն, որ եւրոպացի թագաւոր…

Հայկական Սփիւռքի կարեւոր մարտահրաւէրներէն մէկն է հայրենասիրութիւնը՝ որովհետեւ հայրենասիրութեան զգացումը կամաց կամաց կը չքանայ, իսկ “հպարտ հայ ըլլալու” զգացումը արդէն շատոնց չքացած է: Դարերով հայը իր ժառանգութիւնը պահպանած է ի հեճուկս սարսափելի դժուարութիւններու։ Բայց վերջին տասնամեակներուն, նկատելի է անհանգստացնող երեւոյթ մը՝ հայը սկսած է ղեկավարուիլ ղեկավարներով, որոնց առաջնահերթութիւնները աւելի մօտ…

Թէ ինչեր կարող են պատահել, երբ մէկ ազգը ունենում է մի քանի պետութիւններ եւ դրանք չեն միաւորւում իրենցից առաւել հզօրի կազմում։ Մոլորակի վրայ կան մօտ 3000 ազգեր։ Մոլորակի վրայ կան մօտ 200 պետութիւններ։ Մոլորակի վրայ ապրող ազգերից պետութիւն ունեն մօտ 160 ազգեր։ Առաջին հայեացքից թւում է, թէ վերեւում գրուած 3…

1 Երէկուայ թատերականցուած կրքերը, ինչպէս նաեւ հայկական համացանցի արեւմտամէտ-ռուսամէտ կրկէսը մի կողմ թողած, իրականութիւնն այն է, որ Ուքրաինական պատերազմը վաղուց սպառել է իրեն, եւ մտել փակուղի: Սրա մասին նոր չեմ գրում, դեռ անցած տարուանից ասում եմ, մի առանձին հաղորդում եմ նաև տեսագրել ժամանակին, դրա համար հիմա էլ արխային կրկնում եմ:…

Վերջերս մի յօդուած է տպուել Science ամսագրում (Heggarty et al.) որտեղ հնդեւրոպական լեզուաընտանիքի հայրենիքը տեղադրւում է Հայկական Լեռնաշխարհում (այսուհետ ՀԼ): Այն ահագին տարածուեց ՖԲ-ում ու քանի որ այնտեղ յղում է արւում գենետիկական հետազօտութիւնների վրայ ապա մարդկանց մօտ կարող է թիւր տպաւորութիւն առաջանալ թէ յօդուածը հենց գենետիկական տուեալների հիման վրայ է…