Հայաստանի հանրութեան շրջանում մեծ ուշադրութեան է արժանացել տեղեկութիւնը, որ ԱՄՆ նախագահի թեկնածու, նախկին նախագահ Տոնալտ Թրամփը զանգահարել է Մեծի Տան Կիլիկիո Կաթողիկոս Արամ Առաջինին: Ըստ Անթիլիասի տարածած հաղորդագրութեան՝ Թրամփը բարձր է գնահատել Արամ Առաջինի առաջնորդութիւնը, որը վերջերս էր շրջագայել ԱՄՆ-ում: Թրամփը նաեւ վերահաստատել է իր աջակցութիւնն արցախահայութեանն ու հաւատարմութիւնը ռեգիոնալ խաղաղութեանը, յայտնում է Անթիլիասի հաղորդագրութիւնը:

«Արամ Ա Վեհափառ Հայրապետը երախտագիտութիւն է յայտնել պարոն Թրամփին հայ ժողովրդին սատարելու հրապարակային յայտարարութեան համար եւ ընդգծել ԱՄՆ-ի համաշխարհային առաջնորդութեան կենսական նշանակութիւնն այս կրիտիկական պահին»,- նշւում է դրանում: Բնական է, որ ԱՄՆ նախագահի թեկնածուների՝ հայութեանը, հայկական հարցերին ուղղուած որեւէ գործողութիւն եւ անգամ բառ, արժանանում է մեծ ուշադրութեան: Այդպէս, ուշադրութեան էր արժանացել Քամալա Հարիսի յայտարարութիւնը, որ նա ուղղել էր ամերիկահայ համայնքին՝ խօսելով արցախահայութեան վերադարձի իրաւունքի մասին:

Օրեր առաջ էլ Թրամփն էր արել յայտարարութիւններ, որոնցում օգտագործել էր Արցախ ձեւակերպումն ու դարձեալ խօսել արցախցիների իրաւունքի մասին, նաեւ մեղադրել Հարիսին 2023 թուականի սեպտեմբերին ոչինչ չանելու համար, կարծես թէ ինքն ամէն ինչ արել էր 2020 թուականի սեպտեմբերի պատերազմին: Ընտրական պայքար է, իսկ ԱՄՆ ամէնամեծ նահանգներից մէկում, որը նաեւ ամէնաշատ ընտրիչներն է ապահովում նախագահական ընտրութեանը՝ Քալիֆորնիայում, հայկական հոծ բնակչութեան գործօնը կարող է կարեւոր լինել ձայների հաշուարկի համար:

Սակայն Արամ Առաջինին Թրամփի զանգը թերեւս պէտք չէ դիտարկել միայն այս համատեքստում: Իսկ գուցե ոչ այնքան այս համատեքստում: Աւելին՝ համատեքստն այստեղ ուղղակիօրէն Հայաստանին թերեւս չի էլ առընչւում, այլ Մերձաւոր Արեւելքին, մասնաւորապէս Լիբանանի շուրջ ստեղծուած իրավիճակին, որը չափազանց բարդ է Իսրայէլ-Հըզպոլլահ կամ Իսրայէլ-Իրան դիմակայութեան հետեւանքով: Ըստ այդմ՝ զուտ հայաստանեան եւ առաւել եւս արցախեան խնդրի տեսանկիւնից թերեւս չարժէ գերագնահատել Թրամփի զանգը Արամ Առաջինին: Միեւնոյն ժամանակ, հարցը դրանից, անշուշտ, չի դադարում լինել կարեւոր եւ ուշադրութեան արժանի:

Ի վերջոյ, երբ մենք խօսում ենք Հայաստանի Հանրապետութեան անվտանգութեան մասին, ապա Մերձաւոր Արեւելքն այդ դէպքում ունի էական նշանակութիւն նուազագոյնը երկու առումով: Նախ՝ Կովկասի անվտանգութեան միջավայրի առումով մերձաւորարեւելեան ռեգիոնը ունի անմիջական ազդեցութիւն: Խոշոր հաշուով, Կովկասը մեծ մերձաւորարեւելեան «անվտանգութեան աւազանի» մաս է, հետեւաբար այնտեղ որեւէ ցունամի անխուսափելի ալեկոծումներ է առաջացնում Կովասում:

Եւ միւս հանգամանքը՝ մերձաւորարեւելեան բարդ, խճճուած աշխարհաքաղաքական հանգոյցում իր որոշակի տեղն ու դերն ունի հայկական գործօնը, այդ երկրներում թէ՛ հայկական համայնքների ներկայութեան, թէ՛, ինչն առաւել կարեւոր է, այդ ներկայութեան պատմաքաղաքական եւ դաւանաքաղաքական խորքի բերումով, այդ թւում մասնաւորապէս թէ՛ Իսրայէլում, թէ՛ Լիբանանում: Այդ գործօնը կայ, եւ այն պէտք չէ թէ՛ գերագնահատել եւ թե՛ պէտք չէ թերագնահատել, այլ աշխատել դրա նշանակութեան սթափ ու սառնասիրտ գիտակցումով՝ օգտագործելով այն նաեւ հայկական պետականութեան անվտանգութեան համար կարեւոր աշխատանքի շրջանակում: Թրամփի խօսակցութիւնը Արամ Առաջինի հետ Հայաստանի «դիտման աշտարակից» ուշադրութեան է արժանի այդ համատեքստում:

Յակոբ Պատալեան
1in.am
4 Նոյեմբեր 2024