Այս բառերը չհնչեցին Երեւանի հրապարակին վրայ: Չհնչեցին Լոս Անճելըսի բազմամարդ սրահներուն մէջ, ո՛չ ալ Փարիզի կամ Մոսկուայի քաղաքական ատեաններուն մէջ: Անոնք հնչեցին Պաքուի դատարանին մէջ:  Այն վայրին մէջ, ուր մեղադրեալի աթոռին նստած էր ոչ միայն մարդ մը, այլ` գաղափար մը, յիշողութիւն մը, ազգային արժանապատուութիւն մը: Երբ շատեր լռեցին, ան խօսեցաւ:…

Նիկոլ Փաշինեանի հնարած «Իրական Հայաստան» գաղափարախօսութեան մէջ հայրենիքը ընկալւում է որպէս այստեղ եւ հիմա գոյութիւն ունեցող, իրաւականօրէն ճանաչուած պետութիւն, որի արժէքը պայմանաւորուած է ոչ թէ պատմական իտէալներով կամ Հայկական լեռնաշխարհում հայ ժողովրդի ստեղծած հսկայ մշակութային ժառանգութեամբ, այլ ներկայ ինքնիշխանութեամբ, կառավարելիութեամբ եւ քաղաքացիական պատասխանատուութեամբ։ Կարեւոր է հասկանալ, թէ ինչ պատկերացումներից է…

8 Փետրուար 1914-ին Օսմանեան կայսրութիւնը, եւրոպական պետութիւններուն եւ Ռուսաստանի ճնշումներուն տեղի տալով, իվերջոյ  համաձայնեցաւ բարելաւել օսմանեան քրիստոնեայ փոքրամասնութիւններուն կացութիւնը՝ կայսրութեան արեւելեան նահանգներուն մէջ[1]: Արեւելեան նահանգները Հայկական վեց վիլայէթներն էին: Բարենորոգումները՝ ծանօթ նաեւ հայկական բարենորոգումներ անունով, կը պայմանադրէին Հայկական Վիլայէթները (ներառեալ Տրապիզոնի նահանգը) մէկտեղել երկու վարչական միաւորներու մէջ: Սվազի, Էրզրումի եւ…

Երբ կը խօսուի Ցեղասպանութեան մասին, պէտք է գիտնալ, որ պատմութեան հետազoտողներ ուզած են զանազանութիւն դնել Հայոց ցեղասպանութեան եւ Հրէական ողջակիզման միջեւ: (Ողջակիզում` Holocaust – հին յունական բառ մը, որ կը նշանակէ կրակի յանձնել): Տարիներու ընթացքին շատեր ուզած են բաղդատել այս երկու ցեղասպանութիւնները, որոնք տեղի ունեցած են Ա. եւ Բ. Համաշխարհային…

Հայկական յիշողութեան եւ պատմական գիտակցութեան դաշտին մէջ քիչ ջանքեր կը փայլին այնքան յամառութեամբ, ամբողջականութեամբ եւ յուզական արձագանգով, որքան «Յուշամատեան»ը: 2010-2011 թուականներու սահմաններուն որպէս յիշողութեան վերականգնման նախագիծ ծնած «Յուշամատեան»ը թերեւս դառնար պարզապէս թուային արխիւ մը, սակայն ան ինքզինք հաստատեց որպէս մշակութային հոգատարութեան կենդանի գործողութիւն, վերականգնումի քրտնաջան աշխատանք եւ վկայութիւն մը, թէ…

Այն պահուն, երբ ամբողջովին կորսնցուցած էին յոյսը, որ Միացեալ Նահանգներու կառավարութիւնը կրնայ երբեւէ որեւէ բան ըսել կամ ընել յաջակցութիւն Արցախին, հաճելի անակնկալ էր տեսնել Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան բարձրաստիճան պաշտօնեային նամակը, ուր ան Արցախի պաշտպանութեան վերաբերող շատ ճիշդ դիրքորոշումներ դրսեւորած է: 25 սեպտեմբեր 2025 թուակիր այդ նամակը գրած էր…

«Աղէտը» ոչ թէ Սեպտեմբերի 27ն էր, այլ Նոյեմբերի 9-ին դիմադրութեան դադարեցման որոշումը: Սեպտեմբերի 27ին սկսուել է պատերազմը, ոչ թե աղէտը: Աղէտ են` ցեղասպանութիւնը, երկրաշարժը` բոլոր այն դէպքերը երբ մարդը կրաւորական զոհի դիրքում է յայտնւում: Երբ մարդը պայքարում է, կռւում է դա աղէտ չէ, որովհետեւ կռուողը սուպյեքթ է, եւ կռուողի ճակատագիրն…

Կ’ըսենք ՍՓԻՒՌՔ. ինքնագոհական անուանում մը, որ կը փոխարինէ նուաստացուցիչ համարուող «գաղթական»-ը եւ       «գաղթականութիւն»-ը, ստեղծելով այն տպաւորութինը, որ ան  միութիւն եւ նկարագիր ունեցող ընկերամշակութային, աշխարհագրական, ազգագրական եւ քաղաքական իւրայատուկ կացութիւն մըն է: Հաճելի չէ ըսել գաղթականութիւն ենք, ներկայանալ որպէս գաղթական, մանաւանդ երբ յաջողութիւն եւ յառաջդիմութիւն կը համարենք համարկուած ըլլալ տարբեր եւ նոր հաւաքականութեան…

Երբ մարդիկ խորհրդանիշներուն հետ կը խաղան, կը խաղան նաեւ յիշողութեան հետ, պատմութեան հետ: Ու պէտք չէ զարմանալ, երբ պատմութեան հետ խաղալը խիստ վտանգաւոր հետեւանքներ ունենայ… Վերջերս Միացեալ Նահանգներու մէջ, Թրամփի վարչակազմը ազգային այգիներու ծառայութեան (National Parks Service) հրահանգած է՝ ստրկութեան մասին լուսանկարչական ցուցանակները (ներառեալ 1863ի «Խարազանուած մէջք»ի խորհրդանշական լուսանկարը) բազմաթիւ…

Հայաստանի վարչապետը յայտարարութիւններ կ’ընէ, եւ զինք լսող ողջախոհ հայը եւ հայու բարեկամը շուարումի կը մատնէ: Ան  յայտարարեց, որ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումները ո՛չ մէկ շահ բերած են Հայաստանի: Չէ ըսած, որ ի՞նչ վնաս բերած են: Եթէ ըսէր, կը հասկնայինք ազգի շահ-վնասի ըմբռնումը: Հայաստանի Քաղաքական Շահը միթէ ընդհանրապէս հայ Ժողովուրդի շահի եւ…