Աշխարհը պայմանականօրէն բաժանւում է երկու հիմնարար ճամբարի՝ նրանց, ում համար ուժը պէտք է ծնի իրաւունք, եւ նրանց, ում ուժն անհրաժեշտ է արդէն իսկ հաստատուած իրաւունքը պահպանելու համար։ Երբ այս հաւասարակշռութիւնը խախտւում է, սկսւում է գործող աշխարհակարգի փլուզումը։

Այստեղից էլ բխում է հիմնարար սկզբունքը. այն կողմը, որին ուժն անհրաժեշտ է իրաւունքի պաշտպանութեան համար, պէտք է աւելի ուժեղ լինի այն կողմից, որը ցանկանում է ուժով ստեղծել նոր «իրաւունք»՝ այսինքն՝ աշխարհին պարտադրել կանոններ «ով ուժեղ է, նա էլ ճիշդ է» բանաձեւով։

Հենց այդ պատճառով Եւրոպական Միութիւնը եւ Միացեալ Նահանգները ՆԱԹՕ-ի մեխանիզմների միջոցով տասնամեակներ շարունակ պահպանում էին ռազմական գերակայութիւնը ողջ մոլորակում, ինչը թոյլ չէր տալիս գիշատիչներին միջազգային յարաբերութիւնները տեղափոխել նախնադարեան հարթութիւն, որտեղ իրաւունքը պարզապէս բիրտ ուժի գործառոյթ է։

Սակայն ի՞նչ տեղի ունեցաւ այսօր։ Հաւասարակշռութիւնը խախտուեց։ ՆԱԹՕ-ի առանցքային բաղադրիչներից մէկը՝ Միացեալ Նահանգները, ի դէմս Տոնալտ Թրամփի գործող վարչակազմի, փաստացի հրաժարուեց այն սկզբունքներից, որոնք ինքն էր (ԱՄՆ-րը) պատմականօրէն ձեւակերպել եւ ամրագրել՝ լինելով ՆԱԹՕ-ի, ՄԱԿ-ի եւ դաշինքների համակարգի վրայ հիմնուած յետպատերազմեան կարգի ճարտարապետներից մէկը։

Արդիւնքում Եւրոպական Միութիւնը յայտնուեց մի իրավիճակում, երբ ստիպուած է գործել գրեթէ միայնակ՝ առանց ԱՄՆ-ի վրայ երաշխաւորուած ռազմավարական յենարանի։ Եւ հենց դա ստեղծեց անհաւասարակշռութիւն։

Արդեօք հաւաքական Եւրամիութիւնը թոյլ օղակ է տնտեսութեան եւ ռազմական ոլորտում։ Անշուշտ՝ ոչ։ Սա հսկայական տնտեսութիւն է եւ զգալի ռազմական ուժ։ Սակայն կայ սկզբունքային տարբերութիւն. տնտեսութեան մէջ ԵՄ-ն ունի կառավարման համեմատաբար կենդրոնացուած համակարգ Պրիւսէլում, մինչդեռ պաշտպանութեան եւ անվտանգութեան ոլորտում լիարժէք ինթեկրումը դեռեւս ընթացքի մէջ է։ Եւրոպան ուժեղ է ռեսուրսներով, արդիւնաբերութեամբ, տեխնոլոգիաներով եւ ներուժով, բայց նրան դեռ անհրաժեշտ է աւարտին հասցնել ռազմական «հաւաքուածութիւնը»՝ մասշտաբայնութիւնը, հրամանատարութիւնը, պաշտպանական ընդհանուր շրջանակը եւայլն։

Եւ այնուամենայնիւ, այսօր քաղաքակիրթ աշխարհը յենւում է ոչ միայն Եւրոպայի վրայ։ Այն յենւում է նաեւ ամերիկեան հասարակութեան վրայ, որտեղ մենք տեսնում ենք ոչ թէ «քաղաքացիական պատերազմ», այլ ակնյայտ ներքին պայքար՝ պայքար այն բանի համար, թէ ինչպիսին կը լինի Ամերիկան՝ իրաւունքի երաշխաւո՞ր, թէ՞ պետութիւն, որը վերադառնում է ուժի՝ որպէս իրաւունքի աղբիւրի տրամաբանութեանը։

Սակայն կայ եւս մէկ գործօն, որն առայժմ փրկում է իրավիճակը՝ թոյլ տալով Եւրամիութեանը զսպել այդ հաւասարակշռութիւնը նոյնիսկ ԱՄՆ-ի շեղման պարագայում. աւթորիթար պետութիւնների համար չափազանց դժուար է միաւորուել կայուն դաշինքներում՝ «հաւաքական Արեւմուտքի» օրինակով։ Նրանք գրեթէ ունակ չեն իրական դաշնակցային մոտէլի, որովհետեւ չեն վստահում միմիանց, մրցակցում են միմիանց հետ «ով ուժեղ է, նա էլ ճիշդ է» իրաւունքով, վախենում են իրաւահաւասարութիւնից եւ արտաքին քաղաքականութիւնը կառուցում են մարտավարական շահի՝ «ես՝ քեզ, դու՝ ինձ» սկզբունքով, այլ ոչ թէ երկարաժամկէտ հեռանկարում ինսթիթուցիոնալ փոխադարձ պատասխանատուութեան վրայ։

Հենց այդ պատճառով, նոյնիսկ հաւասարակշռութեան խախտման պայմաններում, «հակաիրավական բեւեռը» չի վերածւում միասնական քոալիցիայի այնքան արագ եւ արդիւնաւէտ, որքան կարող էր։ Քանի դեռ նրանք պառակտուած են, քաղաքակիրթ աշխարհը՝ ԵՄ-ն, իր դաշնակիցները (Քանատա, Աւստրալիա, Նոր Զելանտիա, Ճափոնիա եւայլն) եւ ամերիկեան հասարակութիւնը, հաւասարակշռութիւնը վերականգնելու շանս ունի, բայց դրա համար Եւրոպան ստիպուած կը լինի արագացնել հաւաքական անվտանգութեան լիարժէք համակարգի ստեղծումը, իսկ ԱՄՆ-ն՝ վերադարձնել կանխատեսելիութիւնը՝ որպէս Եւրամիութեան հետ դաշինքում հիմնարար գործառոյթ։

Նիւթը առնուած է Ռազմիկ էջէն